Jeśli zapytacie Greka, skąd pochodzą tzatziki, odpowiedź będzie prosta: z Grecji. Jeśli jednak zaczniemy przyglądać się historii tej potrawy nieco dokładniej, okazuje się, że sprawa jest znacznie ciekawsza.
Podobnie jak wiele tradycyjnych dań regionu, tzatziki mają liczne odpowiedniki rozsiane po Bałkanach, Bliskim Wschodzie i Anatolii. W Bułgarii spotkamy tarator - chłodnik na bazie jogurtu, ogórków i koperku. W Turcji popularne jest cacık, od którego prawdopodobnie pochodzi sama nazwa tzatziki. W Macedonii Północnej, Albanii czy Serbii również znajdziemy bardzo podobne sosy i sałatki.
Trudno więc wskazać jeden kraj, który może powiedzieć: to wyłącznie nasze. Bardziej prawdopodobne jest, że mamy do czynienia z potrawą, która przez stulecia rozwijała się równolegle w różnych częściach regionu, gdzie od dawna jadano jogurt, ogórki, czosnek i świeże zioła.
Jedno jest pewne - to właśnie Grecja sprawiła, że tzatziki stały się rozpoznawalne na całym świecie. Dzisiaj dla wielu osób sos ten jest równie grecki jak feta, souvlaki czy sałatka horiatiki.
Dlaczego tzatziki są tak popularne?
Sekret jest bardzo prosty. Tzatziki łączą kilka składników, które idealnie sprawdzają się podczas upałów: gęsty jogurt, świeży ogórek, czosnek, oliwę, zioła i odrobinę kwasowości.
Sos jest jednocześnie kremowy, lekki, orzeźwiający i konkretny w smaku. Doskonale równoważy cięższe, grillowane potrawy i pasuje do kuchni letniej, śródziemnomorskiej oraz bałkańskiej.
Z czym najlepiej smakują tzatziki?
Większość osób kojarzy je przede wszystkim z pitą i gyrosem, ale możliwości jest znacznie więcej.
Tzatziki świetnie pasują do grillowanych warzyw, pieczonych ziemniaków, frytek, falafeli, kotlecików warzywnych, pieczonego kalafiora, bakłażana, cukinii, świeżego pieczywa, wrapów i kanapek.
W krajach bałkańskich często podawane są również jako dodatek do mięs z grilla, szaszłyków, kebabów, ryb i owoców morza. W praktyce jest to jeden z najbardziej uniwersalnych sosów kuchni śródziemnomorskiej.
Tradycyjne tzatziki na jogurcie greckim
Klasyczna wersja bazuje na gęstym jogurcie greckim. Najlepiej sprawdza się jogurt o niskiej zawartości wody, bo dzięki temu sos pozostaje kremowy i nie rozwarstwia się po kilku minutach.
Składniki
- 250 g jogurtu greckiego
- 1 średni ogórek
- 1-2 ząbki czosnku
- 20 g koperku, mięty albo natki pietruszki
- sól do smaku
- świeżo mielony czarny pieprz do smaku
- 2 łyżki oliwy do podania
- opcjonalnie: odrobina soku z cytryny, octu winnego albo skórki z cytryny
Przygotowanie
- Ogórka dokładnie umyj. Jeśli jest młody i ma cienką skórkę, nie musisz go obierać.
- Jeśli ogórek jest duży, przerośnięty albo ma dużo pestek, przekrój go wzdłuż i usuń wodnisty środek łyżeczką.
- Zetrzyj ogórka na grubych oczkach tarki.
- Przełóż go do miski, dodaj szczyptę soli i odstaw na około 5-10 minut.
- Odciśnij ogórka z nadmiaru soku. Dzięki temu tzatziki będą gęstsze.
- Czosnek obierz i drobno posiekaj, zetrzyj albo przeciśnij przez praskę.
- Zioła opłucz, osusz i drobno posiekaj.
- Do jogurtu dodaj odciśniętego ogórka, czosnek, zioła, sól i pieprz.
- Wymieszaj całość i spróbuj. Jeśli jogurt jest mało kwaśny, dodaj trochę soku z cytryny albo octu winnego.
- Odstaw sos na 15-30 minut do lodówki, żeby smaki się połączyły.
- Przed podaniem polej oliwą i posyp świeżo mielonym pieprzem.
Czy można zrobić dobre wegańskie tzatziki?
Tak, i wcale nie trzeba kupować gotowego jogurtu roślinnego. Wegańskie tzatziki można przygotować z tofu typu silken, kremu z nerkowców, jogurtu kokosowego naturalnego, białej fasoli albo domowego kremu z orzechów.
Jednym z najprostszych rozwiązań jest połączenie tofu smooth lub silken z niewielką ilością kremu z nerkowców. Tofu daje lekką, jogurtową bazę, a nerkowce dodają kremowości i delikatnej tłustości charakterystycznej dla gęstego jogurtu.
Wegańskie tzatziki z tofu i kremem z nerkowców
Składniki
- 300 g tofu smooth lub silken tofu
- 50-75 g kremu z nerkowców w stylu mascarpone
- 1 średni ogórek gruntowy
- 1-2 ząbki czosnku
- 1-2 łyżki soku z cytryny
- około 1 płaska łyżeczka soli, najlepiej dodawana stopniowo
- świeżo mielony pieprz
- garść koperku albo kilka listków mięty
- opcjonalnie: pół łyżeczki octu winnego lub jabłkowego
Przygotowanie w blenderze lub Thermomixie
- Do naczynia włóż tofu, 50 g kremu z nerkowców, czosnek, sok z cytryny, sól i pieprz.
- Zblenduj na gładki krem. W Thermomixie wystarczy około 20 sekund na obrotach 5-6.
- Spróbuj bazy. Jeśli jest zbyt lekka albo zbyt tofusowa, dodaj kolejne 25 g kremu z nerkowców.
- Ogórka dokładnie umyj i odetnij końcówki. Przy młodym ogórku gruntowym zostaw skórkę.
- Dodaj ogórka pokrojonego na większe kawałki i rozdrobnij bardzo krótko. W Thermomixie zacznij od 2-3 sekund na obrotach 4.
- Dodaj posiekany koperek albo miętę.
- Wymieszaj i spróbuj. W razie potrzeby dodaj więcej cytryny, soli, pieprzu albo czosnku.
- Schłodź przez około 30 minut przed podaniem.
Czy odciskać ogórka?
W klasycznych przepisach ogórka zwykle się odciska, bo tzatziki mają być gęste i podawane jako dip. Jeśli jednak robicie sos do ziemniaków, warzyw, falafeli albo wrapów, nie trzeba tego robić.
Sok z ogórka nie jest odpadem. Daje świeży, ogórkowy smak. Sos będzie po prostu rzadszy, bardziej dressingowy, ale nadal bardzo dobry. Przy wersji z tofu smooth część tej wody i tak zwiąże się z kremową bazą.
Wskazówki na koniec
- Jeśli sos jest zbyt łagodny, dodaj więcej czosnku.
- Jeśli brakuje mu świeżości, dodaj więcej cytryny albo odrobinę octu winnego.
- Jeśli jest za lekki, dodaj więcej kremu z nerkowców.
- Jeśli jest za tłusty, dodaj więcej tofu albo ogórka.
- Jeśli chcesz bardziej klasyczną strukturę, nie blenduj ogórka na gładko, tylko zetrzyj go albo rozdrobnij bardzo krótko.
Niezależnie od tego, czy wybierzecie klasyczne greckie tzatziki na jogurcie, czy wegańską wersję z tofu i nerkowców, najważniejsze są te same składniki: ogórek, czosnek, zioła, kwasowość i coś kremowego. Reszta zależy już od tego, co akurat macie w lodówce.
Komentarze
Prześlij komentarz